'Als je eenmaal zelf bevrijd bent, bevrijd dan ook anderen. Als je eenmaal op de andere oever bent aangekomen, help dan ook anderen die te bereiken.'

Boeddha

Kol Nidree

Kol Nidree is het joodse gebed dat negen dagen na het Joods nieuwjaar, op de tiende van de joodse maand tisjri en wel op de avond van Jom Kipoer driemaal wordt opgezegd. In dit gebed verzoekt men om nietigverklaring van alle geloften, eden en verplichtingen, die men gedurende het afgelopen jaar op zich genomen heeft. Het gaat in deze nadrukkelijk om geloften jegens God en jegens zichzelf, niet jegens anderen.

Als ik aan mijn opa denk, dan denk ik aan zijn petjes. Mijn opa was een ouderwetse opa. In de winter droeg hij petten en als de gelegenheid het vroeg, droeg hij een hoed.
Toen hij overleed en mij gevraagd werd wat ik van hem wilde hebben, wist ik het meteen. Opa's petten zijn mijn kostbaarste bezit. En het allermooist en fijnst is nog wel dat ze nog naar hem ruiken.

Vanavond is het Kol Nidree, de vooravond van Jom Kipoer (Grote Verzoendag), voor joden eigenlijk de allerbelangrijkste dagen in het jaar. Vorig jaar was ik er niet bij tijdens Kol Nidree. *klik* Ondanks dat ik er goed over had nagedacht, voelde ik me er toch schuldig over. Ik ben niet gelovig, ik geloof niet in een god, maar ik geloof wel in mijn cultuur, achtergrond en tradities en op deze dag wil ik gewoon bij mijn familie zijn.
Op Jom Kipoer wordt niet gegeten. Daar probeer ik me altijd aan te houden. Vorig jaar ging het me makkelijker af dan andere jaren. Maar tijdens het slotgebed aan het einde van de volgende dag, voelde ik me zo zwak, ellendig en verdrietig omdat ik opeens alleen met papa en mijn oom en dus zonder opa in de synagoge stond, dat ik brak. Het leek alsof er wat knapte en ik kon niet meer stoppen met huilen.
Aan het einde van Jom Kipoer wordt op een sjofar geblazen om het nieuwe jaar in te luiden. Daarna gaat iedereen elkaar heel vrolijk een goed nieuw jaar toewensen. Snikkend stond ik handen te schudden en zoenen te geven. Gelukkig begrepen de meeste mensen wel waarom ik zo emotioneel was.

Toen opa overleed, kreeg ik ook een van zijn keppels. De keppel die hij altijd in de synagoge droeg. Mannen dragen tijdens de dienst altijd een keppel en soms een talliet. In hun talliet worden ze ook begraven.

Vanavond ben ik, net zoals andere jaren, met mijn familie in de synagoge tijdens het Kol Nidree. De avond waarop niet alleen het Kol Nidree wordt gezongen, maar ook het kaddisj wordt gezegd en de namen van onze familieleden die er niet meer zijn, worden opgenoemd. Dus ook voor het eerst de naam van mijn mambezork, mijn oma van mijn vader's kant.
Vanavond zal ik meeneurieën met het Kol Nidree net zoals mijn opa altijd deed. Ik kan me nog zo voor de geest halen hoe dat klonk. Net zoals ik me altijd zal herinneren hoe we in de synagoge stonden, met z'n allen. Ik zal na het kaddisj de namen horen van hun die er niet meer zijn, maar ook weer wel. En morgen zal ik na een dag vasten, vast wel weer verdrietig zijn. Maar ik heb besloten opa toch een beetje mee te nemen naar sjoel. Zijn keppel ligt al klaar. Die zal ik niet dragen, maar vasthouden.
Met zijn geneurie in mijn hoofd en zijn geur nog in de keppel, zal hij er toch bij zijn. Zowel geestelijk als fysiek.

wij-en en profielfoto's

Twee jaar geleden schreef ik een logje over 'wij-en'. *klik*
Inmiddels wij't een van mijn betere vriendinnen er lustig op los. 'Wij houden niet van vis', 'Wij slapen graag uit' en elke andere willekeurige zin die met wij begint komt om de andere zin uit haar mond. Erg jammer. Vooral omdat onze contactfrequentie ook drastisch is teruggelopen. Blijkbaar zit ze liever met haar liefde op de bank dan dat ze ook nog dingen met vriendinnen onderneemt.

Een andere vriendin betrapte ik laatst ook op 'wij-en'. Gelukkig betrapte zij zichzelf ook, schrok ervan en corrigeerde het meteen. En ik mocht de volgende keer dat het zou gebeuren, meteen aan de alarmbel trekken. Alsof het nog een keer zou gebeuren. Duh... natuurlijk niet. Vriendin is verstandig. En een individu. Geen wij-muts. Zij doet ook haar eigen ding, trekt haar eigen plan en gaat niet opeens melk met ijsblokjes het allerlekkerste drankje vinden omdat haar vriendje dat het liefst de hele dag door drinkt.

Een ander iets waar ik me hevig aan stoor, is het vervangen van de profielfoto op netwerksites. Een leuke individuele foto wordt vervangen door een foto met partner en als er kinderen komen dan wordt het nog erger. Dan siert vaak alleen nog maar een foto van het kind het profiel of een foto met kind of zelfs het hele gezinnetje.
Ik begrijp dat niet. Daar wordt toch niet om gevraagd? Er wordt toch om een foto van jou gevraagd, niet om de afbeelding van je vriend/in en/of kind/eren? Zo herkennen mensen je toch ook niet direct? En er zijn toch ook nog albums waar je foto's kunt toevoegen? Daar kan je toch helemaal los gaan met alle familieuitbreiding showen? Waarom moet het in dat kleine profielfotootje gepropt?
Blijkbaar voelen bepaalde individuen zich beter over zichzelf als ze wij of multiple wij zijn geworden. Dat begrijp ik niet. Net zoals dat gezever over 'hij/zij is de betere helft van mij'. Als het goed is, ben je in je eentje ook compleet. Is een partner een leuke aanvulling, maar geen invulling.

Bovendien baart dat hele 'met z'n allen op de profielfoto' me zorgen. Want hoe moet dat dan als er straks ook nog kleinkinderen bijkomen? Want met kleinkinderen schijnt het nog erger te worden. Kleinkinderen daar schijnen mensen nog trotser op te zijn. Moeten die dan ook allemaal erbij in het profielfotootje? Dat past toch nooit!

Ik pleit voor profielfoto's zoals profielfoto's bedoeld zijn. Gewoon van jou alleen. Zoals op je paspoort of rijbewijs. Al mag je op je sociale netwerk profielfoto best een beetje lachen.

Oma de bezige bij

"En hoe gaat het verder? Wat heb je allemaal gedaan deze week", vraag ik aan oma door de telefoon. Mijn ouders zijn een week op vakantie en dan voel ik me altijd verplicht haar vaker te bellen. Dat komt ook doordat mijn moeder me altijd een schuldgevoel aanpraat. "Bel je oma nog even", zegt ze dan. "Die krijgt deze week al zo weinig aandacht".
Helaas had ik oma de afgelopen drie dagen niet te pakken gekregen en begon ik me ergens al een beetje zorgen te maken en nog schuldiger te voelen.
"Ach", zucht oma. "Je weet het wel hè, niets bijzonders. Ik verveel me best wel nu je ouders er niet zijn".
"Maar", interuppeer ik haar. "Ik belde je woensdag en toen was je er niet".
"Ja toen was ik bridgen bij Hennie met de andere dames".
"En donderdag belde ik je ook en toen kreeg ik ook geen gehoor".
"Eens even kijken. Donderdag. Oh ja, toen was ik bij de jongens uit je vaders zaak eten".
"Oh ja", zeg ik. "Wat leuk. En gisteren dan?"
"Toen had ik een feestje van de oude buurvrouw. Och dat was zo leuk. Er waren heel veel mensen en het eten was zo lekker. Zo gezellig ook".
"En verder", vraag ik. "Ga je verder nog wat doen?"
"Ja morgen heb ik een uitje met vriendinnen. We worden dan opgehaald door een jongen die hier werkt in het huis en we gaan een dagje winkelen en ergens lunchen".
"Leuk", roep ik. "En zondag?"
"Zondag heb ik niets. Hopelijk komen je ouders dan in de loop van de dag thuis, want op zondagen verveel ik me anders zo".
Stiekem gniffel ik. Mijn moeders opdracht 'bel je oma nog even, die krijgt deze week al zo weinig aandacht' speelt door mijn hoofd. Ze moest eens weten en ze zal het horen ook, de volgende keer dat mij weer een pré schuldgevoel wordt aangepraat. Oma moet mij maar even bellen. Ik krijg haar anders toch bijna niet te pakken. Oma heeft namelijk een drukker sociaal leven dan ik.

Er zat een klein zigeunermeisje

Zat een klein zigeunermeisje,
huilend op een steen.
Huilend, huilend helemaal alleen
Sta op meisje lief en droog je traantjes af
kies een kindje uit de kring
met wie je dansen mag

Waarschijnlijk kent iedereen dit liedje nog wel van vroeger. Van alle kinderliedjes die ik ken, was dit waarschijnlijk de meest treurige al vergeet ik dan die konijntjes die werden afgeschoten in het knollenland voor het gemak maar even.
In mijn studentenhuis hing een schilderij van een huilend zigeunerjongetje. Ook niet een beeltenis om erg blij van te worden, al kreeg hij met EK wel een leuk oranje hoedje op.

Maar goed. To the point. Voor de ingang van mijn Albert Heijn zit tegenwoordig een Roemeens meisje accordeon te spelen. Ze kijkt er erg treurig bij. Omdat ze zo zielig kijkt, haalt ze wel veel geld op. Dat werkt blijkbaar beter dan vrolijk kijken.
Ik weet niet hoe oud ze is en of ze echt wel Roemeens is. Of ze een zigeuner is, weet ik al helemaal niet al niet, al is de kans groot dat ze Roemeens is en zigeuners worden niet voor niets Roma genoemd.
Wat ik wel weet, is dat ze treurig kijkt. En een paar dagen geleden werd ze door twee Roemeens uitziende mannen ook nog eens afgesnauwd terwijl ze haar geld ophaalden. De lichaamstaal sprak boekdelen. Omdat ik niet zeker weet of ze wel meerderjarig is, belde ik de politie. 'Ze zouden wel even gaan kijken', zei een onaardige politieman van de centrale door de telefoon. Maar ze zit er nog steeds. Elke dag weer. En ze kijkt nog steeds verdrietig. Ze huilt nog net niet want anders zou ik voor haar gaan staan en zingen: "Sta op meisje lief en droog je traantjes af, kies een kindje uit de kring met wie je dansen mag".